متاسفانه ما در ایران عادت کرده‌ایم که در مسائل مالی پنهان‌کاری کنیم و این پنهان‌کاری هم مربوط به یک گروه یا جناح سیاسی خاص نیست. هیچ کس در چنین وضعیتی بدش نمی‌آید که شفاف‌سازی به شکل صددرصد جواب بدهد.
جهت دسترسی به تمامی امکانات وب سایت نیاز است وارد حساب کاربری خود شوید درصورتی که هنوز نام کاربری ایجاد نکرده اید از کلید ثبت نام یا جهت ورود بحساب کاربری خود از کلید ورود استفاده نمایید   ورود | ثبت نام | مرور اخبار

تصمیم امیدوار‌کننده

خبرگزاری جمهوری اسلامی

بحث شفاف‌سازی در مسائل مالی رویدادهای فرهنگی، یکی از دغدغه‌های همیشگی اهالی فرهنگ است و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز به تازگی بر الزام تمام زیرمجموعه‌های وزارت متبوع خود برای شفاف‌سازی مالی تاکید کرده و گفته است: برای نمونه، در معاونت هنری تا یک ماه دیگر اتفاقات روشنی در این باره رخ خواهد داد.

به نظر می‌رسد آنچه صالحی را به اتخاذ چنین رویکردی واداشته، وضعیت پیچیده چندین موسسه زیرمجموعه وزارت ارشاد است که با وجود دریافت بودجه‌های چشمگیر، هیچ‌گونه خروجی ندارند و اصولا به هیچ‌‌کس هم جوابگو نیستند. گرچه بحث شفافیت و شفاف‌سازی، بارها توسط چند وزیر پیشین نیز مطرح شده اما نتیجه همانی بوده که همیشه بوده و امید می‌رود که وزیر کنونی، حداقل مجال این را داشته باشد که دستی بر سر و روی وضعیت موازی‌کارانه زیرمجموعه خود بکشد.

بسیاری از دوستان اهل قلم، همواره گلایه‌مندند که چند موسسه زیرمجموعه وزارت ارشاد، هرکدام برای خود‌سازی جداگانه می‌نوازند و هرکدام برخوردهای مطابق با سلیقه خود را اعمال می‌کنند و اکنون زمان آن رسیده که علاوه بر شفاف‌سازی مسائل مالی، فکری هم به حال یکدست کردن این وضعیت آشفته بشود.

**عادت کرده‌ایم پنهان‌کاری کنیم
اسماعیل امینی، شاعرو استاد دانشگاه درباره رویکرد تازه وزارت ارشاد می‌گوید: «به نظرم فقط در ایران است که مثلا یک رویداد فرهنگی بدون هیچ قرارداد رسمی و مشخص شدن همه موارد اعم از مالی و غیرمالی اتفاق می‌افتد. بنده مدت‌ها پیش متنی در این باره تهیه کردم که هیچ رسانه‌ای حاضر به انتشارش نشد. وقتی شما به سراغ بنده می‌آیید، قطعا منظورتان شفافیت مالی در جشنواره‌های ادبی است که بنده همین‌جا اعلام می‌کنم که در چنین جوایزی، آنچنان پولی جابه‌جا نمی‌شود که نیاز به شفافیت داشته باشد اما درهمین حد و اندازه هم موافق با این بحث هستم. نه فقط در وزارت ارشاد بلکه در بسیاری از وزارتخانه‌های دیگر، شاهد بریز و بپاش‌هایی هستیم که حتما باید جلوی‌شان گرفته شود. بریز و بپاش‌هایی که اغلب شامل خود زیرمجموعه‌های ارشاد می‌شود. شفافیت مالی اگر آغشته به بسیاری مسائل پشت پرده نباشد چه اشکالی دارد؟ من خودم زمانی که دبیر جشنواره شعر فجر بودم، بدون آنکه کسی بگوید، برای جابه‌جایی‌های اندک مانند پول آژانس و حق داوری یا اجاره هتل و تسویه حساب با یک مترجم هم سند ارایه می‌کردم.»

امینی با اشاره به این موضوع که با توجه به وضعیت بد اقتصادی کنونی، لزوم به ثمر نشستن بحث شفاف‌سازی بسیار اهمیت دارد، گفت: «متاسفانه ما در ایران عادت کرده‌ایم که در مسائل مالی پنهان‌کاری کنیم و این پنهان‌کاری هم مربوط به یک گروه یا جناح سیاسی خاص نیست. هیچ کس در چنین وضعیتی بدش نمی‌آید که این شفاف‌سازی به شکل صددرصد جواب بدهد و امیدوارم آقای صالحی بر خلاف وزرای پیشین موفق به این کار شود.»

**بخشنامه‌ای که همه معاونت‌ها باید از آن تبعیت کنند
صالحی درباره ارایه گزارش‌های شفاف مالی از میزان هزینه‌ها، حمایت‌ها و درآمدهای معاونت‌های این وزراتخانه، توضیح داده‌که: در سال ٩٧ بعد از پایان هر جشنواره‌، نمایشگاه‌ و رویدادی، گزارش کل هزینه‌ها باید حداکثر تا چند روز بعد از پایان آن رویداد مشخص و اعلام شود. این امر از طریق بخشنامه به تمام بخش‌های دولت ابلاغ شده و معاونت‌های ما، ازجمله معاونت هنری نیز باید تبعیت کنند.

او با اشاره به اینکه «همه جشنواره‌های امسال مشمول این بخشنامه می‌شوند»، گفت: تمام بنیادها و موسسات شامل بخشنامه‌ای که اشاره کردم، می‌شوند. پس همه به تدریج به آن می‌پیوندند و دراین قضیه شفافیت هزینه‌ها و درآمدها، به‌طور روشن عمل خواهند کرد.

صالحی در آخر درباره اینکه آیا زمان مشخصی را برای ارایه این گزارش‌ها می‌تواند اعلام کند هم گفته: مطمئن باشید تا پایان شهریور اتفاقات روشنی در معاونت هنری رخ می‌دهد و آنها هم این کار را انجام می‌دهند.در پی تاکید دولت بر دسترسی به جریان آزاد اطلاعات و شفاف‌ ساختن میزان درآمدها و هزینه‌های دستگاه‌ها و نهادهای مختلف، مساله ارایه گزارش‌های مالی از سوی جشنواره‌ها، معاونت‌ها و بخش‌های مختلف وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی بسیار مورد توجه قرار گرفته و تاکنون در این وزارتخانه، سازمان سینمایی در ارایه این گزارش‌ها و میزان حمایت خود از تولیدات سینمایی پیشتاز بوده است.

برای توضیح بیشتر حرف‌های صالحی پیرامون وضعیت شفاف‌سازی در مسائل مالی از سوی بنیاد سینمایی فارابی باید گفت که این بنیاد در انتشار موارد حتی خرد مالی، در میان دیگر زیرمجموعه‌های سازمان سینمایی احساس مسوولیت بیشتری کرده و در اسفندماه سال گذشته، اقدام به ارایه ارقام مالی حمایتی از فیلمسازان با گرایش‌های گوناگون کرد. گفتنی است که موسسه هنرهای تصویری و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی به تأسی از بنیاد سینمایی فارابی نیز اقدام به کار کردند.

**معاونت هنری، پاسخگوی شبهات
پیروز ارجمند، مدیرکل اسبق دفتر موسیقی وزارت ارشاد درباره موسسات و بنیادهای زیرنظر این وزارتخانه می‌گوید: «در حال حاضر در مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بیشترین تعداد موسسات و انجمن‌های مستقل، زیرنظر معاونت هنری فعالیت می‌کنند اما در عین حال بیشترین درآمدزایی و حاشیه‌ها نیز متوجه این مجموعه است. بخش اعظم درآمدهایی که در معاونت هنری به دست می‌آید به آزمون‌های مهارتی مربوط می‌شود که زیرنظر دفتر توسعه آموزش‌های هنری برگزار می‌شوند. متاسفانه این رقم قابل توجه هیچ‌وقت شفاف‌سازی نشده است در حالی که این رقم به حساب موسسه توسعه آموزش‌های هنری واریز می‌شود و تا مدت‌ها در این حساب مربوطه بلوکه می‌شود. بخش اندکی از این پول به دفتر آموزش‌ها بازگردانده می‌شود که هزینه‌های ممتحنین و طراحان سوالات را پوشش می‌دهد ولی چون این اتفاق در سطح کشور رخ می‌دهد، رقم قابل توجهی را می‌سازد که هیچ ‌وقت شفاف‌سازی نشده است.»

این مدیر هنری درباره بودجه‌های تعیین شده برای معاونت‌های مختلف زیرنظر وزارت ارشاد یادآور شد: «دو نوع بودجه در وزارت کشور وجود دارد؛ فصل ٢ و ٥. فصل دوم بودجه به هزینه‌های جاری و ثابت اختصاص دارد که شامل حقوق ماهانه کارمندان و غیره اختصاص دارد ولی فصل ٥ مربوط به جشنواره‌ها، رویدادها و هزینه‌هایی غیر از هزینه‌های ثابت اداری می‌شود مثل هزینه‌های شرکت در جشنواره‌ها و حمایت از رویداد‌های مختلف. در دوره مدیریت علی مرادخانی، معاونت هنری تمامی بودجه را از ادارات کل گرفت و هیچ نظارتی از سوی مدیران کل بر بودجه تعیین شده وجود نداشت. در حال حاضر معاونت هنری تمامی این بودجه را در اختیار موسسه توسعه هنرهای معاصر قرار می‌دهد و این موسسه بنا به صلاحدید خود بخشی را به مجموعه‌های مربوطه اختصاص می‌دهد. به نوعی می‌توان گفت بخش مالی و اداری معاونت هنری، موسسه توسعه هنرهای معاصر است. مدیریت این موسسه در طول مدیریت سه معاونت هنری با آقای افضلی بوده و در هر سه دوره اختلافات و شائبه‌هایی درباره بودجه و هزینه‌ها وجود داشته اما مساله اینجاست که هر معاونت هنری که روی کار می‌آید مدیریت آقای افضلی را تثبیت می‌کند.»

او درباره تجربه شخصی خود در ایام مدیریتش می‌گوید: «در دورانی که من مدیریت دفتر موسیقی را برعهده داشتم همواره از این موضوع ناراحت بودم که چرا هیچ‌وقت بودجه در نظر گرفته شده به دست ما نمی‌رسد و نمی‌دانیم که چه اتفاقی برای بودجه می‌افتد. این معضل اساسی ما در آن دوره بود و معاونت هنری هم پاسخی نمی‌داد. حتی من تسلطی نسبت به بودجه مربوط به انجمن موسیقی که زیر مجموعه دفتر موسیقی است، نداشتم. ظاهرا باید اینگونه باشد که این موسسات هیات امنای مستقل داشته باشند اما متاسفانه این افراد را نزدیکان معاونت هنری تشکیل می‌دهند و سازمان بازرسی هم منفعلانه عمل می‌کند.»

پیروز ارجمند درباره بنیاد رودکی که یکی از مجموعه‌های زیرنظر وزارت ارشاد است و در این سال‌ها شائبه‌های زیادی پیرامون مدیریت آن وجود داشته می‌گوید: «بنیاد رودکی تنها بنیاد رسمی در وزارت ارشاد است که در مجلس و هیات وزیران، مصوبه مشخص دارد. حتی بنیاد فارابی و سایر انجمن‌ها هم این قابلیت را ندارند و اصالتا موسسه‌های فرهنگی هستند که تحت عنوان انجمن فعالیت می‌کنند. به فراخور همین نام مشکلات قانونی پیرامون مالیات و عملکرد آنها وجود دارد. بنیاد رودکی که وزیر ارشاد هم رییس هیات امنای آن است درآمدهایی از رویدادها و کنسرت‌های برگزار شده، بودجه مربوط به جشنواره‌ها و نیز اجاره فروشگاه‌ها و کافی‌شاپ به دست می‌آورد که این دو مورد آخر دارای شبهات بسیار زیادی هستند چون همواره بسیاری از وابستگان و خویشاوندان معاونت‌ها این بخش‌ها را اجاره کرده‌اند و هیچ‌وقت مناقصه‌ای برای این کار برگزار نشده است. ضمن آنکه معاونت مالی هم در جریان اجاره این فضاها هست و فکر می‌کنم معاونت هنری باید پاسخگوی این شبهات باشد.»

علاوه بر این پیروز ارجمند به بودجه‌ای که سالانه شهرداری تهران به موسسات و انجمن‌های فرهنگی اختصاص می‌دهد نیز اشاره می‌کند: «بخشی از بودجه‌های فرهنگسرای نیاوران نیز به سبب روابطی که معاونت‌های وزارت ارشاد با شهرداری دارند از سوی شهرداری تامین می‌شود. در تمامی دوره‌ها شهرداری تهران به نوعی حمایت‌هایی از مراکزی مثل نیاوران، آزادی و... می‌کند. اما نکته مهم این است که هیچ یک از این بودجه‌ها شفاف‌سازی نشده است. نه مشخص است که بیلان مالی بنیاد رودکی در سال چگونه است و نه فرهنگسرای نیاوران و سایرین. در دولت احمدی‌نژاد نیز فرهنگسرا بخشی از حیاط خود را به کترینگ تبدیل کرده بود که چلوکباب می‌داد و در دوره کنونی این بخش به کافی‌شاپ تبدیل شده و به نزدیکان معاونت هنری سابق تعلق دارد. اما هیچ‌وقت مشخص نشد که این درآمدها به خزانه وزارتخانه باز می‌گردد یا نه؟»

پیروز ارجمند در نهایت معتقد است در صورتی این شفاف‌سازی می‌تواند کارساز باشد که دوره‌های گذشته را نیز شامل شود: «مهم است که جناب وزیر نسبت به عملکرد گذشته شفاف‌سازی کند مثلا بودجه‌های مربوط به وزارتخانه و نهادهای زیرمجموعه‌اش را در دولت دهم و یازدهم و نیز هزینه‌های انجام شده را منتشر کند. اگر این اتفاق صورت گیرد می‌توان گفت که اصل بر شفاف‌سازی است اما در غیر این صورت اینکه امسال چه اتفاقی می‌افتد، مهم نیست. مهم این است که نسبت به آنچه اتفاق افتاده شفاف باشیم. اینکه بودجه‌های مربوط به ارکسترهای سمفونیک و ملی کجا هزینه شده؟ موسسه‌های زیرنظر وزارت ارشاد چگونه فعالیت می‌کنند؟ بخش‌های خصوصی در تعامل با وزارتخانه چطور رفتار می‌کنند و غیره.»

انجمن موسیقی، نمایش و تجسمی بودجه مجزا از فصل ٥ دریافت می‌کنند که معمولا عملکرد منفعلانه‌ای دارند. در بعضی موارد برگزاری جشنواره‌ها را به آنها می‌سپارند که ایجاد درآمد می‌کنند ولی در غیر این صورت از بودجه تغذیه می‌کنند و عملکرد دقیقی ندارند.

**یک‌باره نمی‌توان این کارها را انجام داد
نکته جالب توجه در این باره به اظهارات سیدهادی حسینی ـ معاون حقوقی وزارت ارشاد ـ برمی‌گردد که بلافاصله پس از صحبت‌های وزیر، ضمن اشاره به شفاف‌سازی‌ها در برخی بخش‌های وزارت ارشاد از جمله مطبوعات و مساجد به گفته است: به یک باره نمی‌توان این کارها را انجام داد و البته ما هم به صلاح نمی‌دانیم، زیرا باید تمام اطلاعات به جدول تبدیل شده بعد حسابرسی و تنظیم شوند تا اعداد و ارقام درست و دقیق به دست آید. البته گاهی پیش آمده، در اطلاعات منتشر شده «مصوبات» گفته شده است و نه «اجراییات» زیرا اجراییات بر اساس میزان دریافتی‌ها و تخصیص بودجه مشخص می‌شود و ممکن است کسی لیستی داده باشد که بر اساس تصمیم بوده و نه تخصیص، بنابراین اکنون در حال ردیف کردن این اطلاعات هستیم تا آبروی کسی نرود.

براساس این اظهارات، اتفاقا همین بخش مصوبات هم می‌تواند قابل توجه باشد و نیاز به شفافیت دارد؛ چراکه اگر اعتبار کافی باشد، این مصوبات هم به اجراییات تبدیل می‌شوند.

اسماعیل امینی: به نظرم فقط در ایران است که مثلا یک رویداد فرهنگی بدون هیچ قرارداد رسمی و مشخص شدن همه موارد اعم از مالی و غیرمالی اتفاق می‌افتد. بنده مدت‌ها پیش متنی در این باره تهیه کردم که هیچ رسانه‌ای حاضر به انتشارش نشد. وقتی شما به سراغ بنده می‌آیید، قطعا منظورتان شفافیت مالی در جشنواره‌های ادبی است.

پیروز ارجمند: در دورانی که من مدیریت دفتر موسیقی را برعهده داشتم همواره از این موضوع ناراحت بودم که چرا هیچ‌وقت بودجه در نظر گرفته شده به دست ما نمی‌رسد و نمی‌دانیم که چه اتفاقی برای بودجه می‌افتد. این معضل اساسی ما در آن دوره بود و معاونت هنری هم پاسخی نمی‌داد.

منبع: روزنامه اعتماد؛ 1397،6،3
گروه اطلاع رسانی**2059**2002
  1. تودی فا   
  2. سیاسی
لطفاً جهت فعال سازی این گزینه وارد حساب کاربری خود شوید   ورود | ثبت نام | مرور اخبار
avatar
جهت دسترسی به تمامی امکانات وب سایت نیاز است وارد حساب کاربری خود شوید درصورتی که هنوز نام کاربری ایجاد نکرده اید از کلید ثبت نام یا جهت ورود بحساب کاربری خود از کلید ورود استفاده نمایید   ورود | ثبت نام | مرور اخبار