تهران- ایرنا- حوزه فرهنگ یکی از مهمترین بخش هایی بود که در روزهای نخست پیروزی انقلاب اسلامی مورد توجه قرار گرفت از این رو وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان نهاد متولی این امر طی این سال ها تا پایان دوره اصلاحات توانست با جلوگیری از نفوذ فرهنگ بیگانه استقلال فرهنگی کشور را حفظ کند....
جهت دسترسی به تمامی امکانات وب سایت نیاز است وارد حساب کاربری خود شوید درصورتی که هنوز نام کاربری ایجاد نکرده اید از کلید ثبت نام یا جهت ورود بحساب کاربری خود از کلید ورود استفاده نمایید   ورود | ثبت نام | مرور اخبار

متولیان فرهنگ از دولت موقت تا اصلاحات

خبرگزاری جمهوری اسلامی : مروری بر عملکرد 40 ساله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی(1)

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ نخستین نهادی که به عنوان وزارتخانه در 1230خورشیدی برای امور فرهنگی، در ایران تشکیل شد وزارت علوم بود که بعد از آن به «وزارت علوم و معارف» و پس از مدتی به «وزارت معارف، اوقاف و صنایع مستظرفه» تغییر نام داد.

در 1317 خورشیدی به موجب مصوبه فرهنگستان ایران، کلمه فرهنگ جایگزین کلمه معارف شد و این وزارتخانه به «وزارت فرهنگ» تغییر نام یافت و تغییراتی در اداره های زیر مجموعه آن به وجود آمد و در آذر ١٣٤٣ خورشیدی «وزارت فرهنگ و هنر» تشکیل شد.

**تشکیل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
با پیروزی انقلاب اسلامی به موجب مصوبه شورای انقلاب اسلامی در 17 اسفند 1357خورشیدی «وزارت فرهنگ و آموزش عالی» از ادغام 2 وزارتخانه «فرهنگ و هنر و علوم و آموزش عالی» تشکیل شد.

همچنین در 1358خورشیدی «وزارت اطلاعات و جهانگردی» که در 1342خورشیدی تشکیل شده بود به «وزارت ارشاد ملی» و یک سال بعد در 1359خورشیدی به «وزارت ارشاد اسلامی» تغییر نام پیدا کرد اما پس از تغییرات و ادغام های بسیار، در 1366خورشیدی با تصویب مجلس شورای اسلامی و تایید شورای نگهبان، «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» با اهداف مصوب تشکیل و شروع به کار کرد.

اهداف اولیه تشکیل این وزارتخانه در بدو امر در هفت ماده به شرح ذیل بود:
-رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوا
-استقلال فرهنگی و مصونیت جامعه از نفوذ فرهنگ اجانب
-اعتلاء آگاهی‌های عمومی در زمینه‌های مختلف و شکوفایی استعدادها و روحیه تحقیق و تتبّع و ابتکار
-رواج فرهنگ و هنر اسلامی
-آگاهی جهانیان نسبت به مبانی و مظاهر و اهداف انقلاب اسلامی
-گسترش مناسبات فرهنگی با ملل و اقوام مختلف به خصوص مسلمانان و مستضعفان جهان
-فراهم آمدن زمینه ‌های وحدت میان مسلمین

- تاریخچه وزرای فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادوار مختلف جمهوری اسلامی
از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تا اکنون وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با 13 وزیر انتخابی همواره دستخوش تغییر و تحولات زیادی شده است که گاهی این حاشیه ها چنان گسترده می شده که نمی توان بی ربط با عزل و نصب وزیران دانست.

**ناصر میناچی (1359–1357)
ناصر میناچی متولد 1310خورشیدی در تهران و تحصیلات عالی در رشته حقوق داشت. وی از یاران و همراهان علی شریعتی و از مؤسسان حسینیه ارشاد بود. میناچی پس از انقلاب در سال 1357 و با تشکیل دولت موقت، در کابینه مهدی بازرگان سمت «وزارت تبلیغات و جهانگردی» را عهده‌دار بود که به خاطر تعلق خاطرش به نام حسینیه ارشاد، نام این وزارتخانه را به وزارت «ارشاد ملی» تغییر داد.

میناچی خود در این زمینه می‌گوید: «نمی‌توانم بگویم علاقه به حسینیه ارشاد و همین نام ارشاد در این انتخاب بی‌تأثیر بوده است. خب من از اول به این نام علاقه داشتم. آن موقع هم فکر می‌کردم این نام برازنده وزارتخانه هست». وی مصاحبه‌های بسیاری را در دفاع از شریعتی و حسینیه ارشاد انجام داد که این دفاعیات موجب شدند وی در کتابی مستقل به خاطرات خود از حسینیه ارشاد بپردازد. نام این اثر «تاریخچه حسینیه ارشاد: مجموعه مصاحبه‌ها، دفاعیات و خاطرات ناصر میناچی» است که توسط خودش تالیف شده و حسینیه ارشاد به چاپ رسیده است.

در این زمان محمدعلی نجفی کارگردان سینمای ایران، مدیریت مرکز سینمایی را به دست گرفت. در این زمان به سبب جو انقلابی بسیاری از هنرمندان با توجه به تغییر رویکرد در سیاست‌ها در بلاتکلیفی به سر می‌بردند اما نجفی با تدبیر و توجه توانست اعتماد برخی از هنرمندان را جلب کند.

میناچی حقوقدان و از جمله تهیه‏کنندگان پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی در اوایل انقلاب بود و تا زمان نخست‏وزیری محمدعلی رجایی به عنوان وزیر بر سر کار بود. در این دوران معاونت فرهنگی برای این وزارتخانه انتخاب نشد.

بعد از تسخیر سفارت آمریکا در تهران، دانشجویان خط امام، میناچی را به ارتباط غیرمتعارف با آمریکا متهم کردند. یک روز بعد از طرح ادعاهای آنها در تلویزیون ایران یعنی در 17 بهمن 1358وزیر ارشاد در منزل خود بازداشت شد. بازداشت وی با اعتراض و انتقاد اعضای شورای انقلاب بیشتر از 24 ساعت دوام نیافت. وی بعد از آزادی اعلام کرد که علیه دانشجویان خط امام اعلام جرم خواهد کرد.

بعد از آن فعالیت حقوقی و امور عام المنفعه و فرهنگی در حسینیه ارشاد مشغول بود تا اینکه بعد از تحمل یک دوره بیماری صبح پنجم بهمن 1392 در 82 سالگی درگذشت. او وصیت کرده بود در حسینیه ارشاد دفن شود و محل قبرش نیز مشخص و مجوز لازم اخذ شده بود اما تشییع‌کنندگان روز خاکسپاری با ممانعت مأموران روبرو شدند و امکان خاکسپاری در مکانی که میناچی به عنوان مقبره برای خود طراحی کرده بود، فراهم نشد. او در نهایت در آرامستان علی ابن جعفر در قم به خاک سپرده شد.

**عباس دوزدوزانی(1360–1359)
عباس دوزدوزانی متولد1321خورشیدی در تبریز و دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت بود که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و با همراهی عده ای از انقلابیون شورای فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در 2 اردیبهشت 1358 پایه‌گذاری کرد و خود نیز به ‌عنوان نخستین فرمانده کل رسمی سپاه پاسداران مشغول به کار شد.

دوزدوزانی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی وارد کابینه دولت محمدعلی رجایی شد. به سبب شهادت رجایی و کوتاه بودن دوره وزارت دوزدوزانی نتوانست به فعالیت چندانی بپردازد.

نجفی به عنوان مدیر مرکز سینمایی کماکان در سمت خود باقی ماند. هرچند سینما هنوز نتوانسته بود به ثبات لازم برسد و برنامه‌های مشخصی را دنبال نمی‌کرد و بیشتر فیلم ها با علاقه فیلمسازان ساخته می شد و بیشتر به سراغ سوژه‌های انقلابی و ظلم و جور ساواک بر مردم می رفتند.

مهمترین اتفاق دوره وزارت دوزدوزانی را باید تعطیلی این وزارتخانه دانست. به این ترتیب که در نهم مهر 1359خورشیدی و در حالی که چند روز از شروع جنگ تحمیلی می گذشت روزنامه اطلاعات نوشت: «عباس دوزدوزانی وزیر ارشاد ملی صبح امروز در یک مصاحبه مطبوعاتی اعلام کرد وزارت ارشاد ملی تا اطلاع ثانوی تعطیل شد» که این تعطیلی برای تجدید سازمان و تصفیه افراد در این سازمان اتفاق افتاد اما دوره وزارت وی آنچنان طول نکشید که این وزارتخانه برای مدت زیادی تعطیل باشد.

نخستین معاون فرهنگی در این دوران معرفی شد و بیژن نامدارزنگنه فعالیت خود را به صورت رسمی در این معاونت آغاز کرد.

دوزدوزانی در سال 1359 خورشیدی به نمایندگی از مردم در مجلس شورای اسلامی حاضر شد و 12 سال در سه دوره نخست مجلس در آن حضور داشت.

وی سمت هایی همچون معاون وزیر علوم و مشاور رییس جمهوری در دوره سیدمحمد خاتمی، رییس شورای شهر تهران در دوره اول و رییس کانون زندانیان سیاسی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی نام برد.

دوزدوزانی یکشنبه هفتم مرداد 1397 خورشیدی به سبب بیماری در 76 سالگی درگذشت.

**عبدالمجید معادیخواه (1361–1360)
عبدالمجید معادیخواه متولد 1326 در قم بود که پس از گذراندن مقدمات عربی، ادبیات، فقه و اصول نزد استادان برجسته تا مرز اجتهاد پیش رفت. وی از مبارزان قبل از انقلاب بود که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی قاضی شرع دادگاه انقلاب شد و ریاست دادگاه تقی شهرام از اعضای گروهک منافقین و گروه فرقان را بر عهده داشت.

معادیخواه با نظر محمدجواد باهنر برای سکانداری وزارت فرهنگ و ارشاد ملی انتخاب شد، وی در کابینه محمدرضا مهدوی کنی و میرحسین موسوی نیز عهده دار این سمت بود و بیژن نامدارزنگنه معاون فرهنگی این وزارتخانه به شمار می رفت.

در همین زمان مهدی کلهر زمام امور سینمایی را برعهده گرفت اما دتی بعد استعفا داد و کمال حاج سید جوادی معاونت هنری آن زمان با حفظ سمت زمام امور را در سینما به دست گرفت. در آن دوران تولید فیلم‌ها کاهش یافت.

معادیخواه در دوران تصدی گری وزارت ارشاد شرح وظایف این وزارتخانه را باز تعریف کرد و نام آن را از وزارت «ارشاد اسلامی» به وزارت «فرهنگ و ارشاد اسلامی» تغییر داد. چرا که پس از پیروزی انقلاب وزارت فرهنگ و هنر با وزارت علوم ادغام و وزارت اطلاعات و جهانگردی با تغییر نام به وزارت ارشاد ملی تبدیل شده بود. در واقع با حضور معادیخواه حوزه فرهنگ و هنر از وزارت علوم منفک و به این وزارتخانه افزوده شد.

در همین زمان یعنی در 1360خورشیدی معادیخواه به شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی پیشنهاد داد آغاز جشن های انقلاب از روز 12 تا 22 بهمن با الهام از آیات آغازین سوره مبارکه فجر، دهه فجر خوانده شود که با این پیشنهاد موافقت شد.

در زمان وزارت وی فیلم «برزخی ها» با کارگردانی ایرج قادری و بازی ستاره های سینمای قبل از انقلاب همچون فردین و ناصر ملک مطیعی که درباره آغاز جنگ ساخته شده بود، اکران شد. هرچند این فیلم با فروش هشت میلیون تومان رکورد فروش را شکست اما پس از مدت کوتاهی از پرده سینما پایین کشیده می شود.

اصطلاح «دهه فجر» از ابداعات عبدالمجید معادیخواه است. پیش از آن سالگرد پیروزی انقلاب 1357در یک هفته جشن گرفته می شد اما با پیشنهاد آقای معادیخواه، قرار شد فاصله 10 روزه 12 تا 22 بهمن با عنوان دهه فجر گرامی داشته شود.
حضور معادیخواه در صدر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تمام دغدغه های فرهنگی که دارد، دوام چندانی پیدا نکرد زیررا با نظر باهنر مدیریت نهضت سواد آموزی را در دست گرفت و جای خود را به سید محمد خاتمی داد.

معادیخواه پس از خروج از دولت فعالیت‌های فرهنگی و پژوهشی خود را دنبال کرد و آثار تالیفی زیادی در حوزه علوم دینی انجام داد. «خط و فرهنگ حکومت اسلامی»، «خط و فرهنگ رژیم استکباری»، ترجمه «نهج‌البلاغه» و... از آثار وی بودند. وی همچنین نشر ذره را پایه‌گذاری کرد و بیشتر آثار خود را در این انتشارات به چاپ رساند. یکی دیگر از اقدامات فرهنگی وی تاسیس فصلنامه «یاد» بود که از1362 آن را دایر کرد.

**سید محمد خاتمی(1371–1361)
سید محمد خاتمی متولد 1322خورشیدی در یزد و دانش آموخته کارشناسی ارشد در رشته علوم تربیتی دانشگاه تهران است که به دلیل مطرح کردن طرح گفتگوی تمدن‌ها موفق به اخذ دکتری افتخاری از دانشگاه تهران و دانشگاه سنت اندروز انگلستان و دانشگاه لیژ در بلژیک شد.

وی از 1341با عضویت در انجمن اسلامی دانشجویان اصفهان فعالیت های سیاسی خود را شروع کرد. با پیروزی انقلاب اسلامی، خاتمی به عنوان نماینده مردم اردکان و میبد به مجلس شورای اسلامی راه یافت و به عنوان نماینده امام خمینی(ره) سرپرست موسسه مطبوعاتی کیهان شد.

خاتمی به عنوان چهارمین وزیر فرهنگ و ارشاد و در دهه 60 که کشور به لحاظ سیاسی و فرهنگی تحت تاثیر روحیه انقلابی قرار داشت، توانست طولانی ترین حضور را در این وزارتخانه تجربه کند. جلسه معارفه وی در هشتم آذر 1361برگزار شد. خاتمی در این جلسه طی سخنانی دیدگاه های خود را درباره وظایف وزارت ارشاد تشریح کرد. او نقش، هدف و مقصد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را تعالی بخشیدن به شخصیت انسانی و رساندن بشر به کمال دانست و در عین حال تصریح کرد که «مهم ترین عامل مسخ کننده فرهنگی غرب زدگی است که در بعدهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... متظاهر می شود.»

در دوران تصدی خاتمی بر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مهدی فرید‌زاده، صباح زنگنه و احمد مسجد جامعی به عنوان معاونان فرهنگی وی انتخاب شدند و به فعالیت پرداختند.

ایجاد 30 پایگاه فرهنگی در 17 کشور جهان، تدوین طرح «ضوابط و نظارت بر امر کتاب و نشریات»، راه اندازی هیات منصفه مطبوعات، دادگاه ویژه مطبوعات، برگزاری جشنواره فیلم فجر و... از جمله این اقدام هایی بود که در دوران تصدی خاتمی بر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام شد. همچنین در همین زمان برای نخستین بار نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران بر پا شد و تا به امروز استمرار پیدا کرده است.

در دوره خاتمی سنگ بنای «سینمای حمایتی-هدایتی-نظارتی» با حضور فخرالدین انوار در سمت معاون امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نهاده شد که سید محمد بهشتی به عنوان مدیر بنیاد سینمایی فارابی و محمدمهدی حیدریان به عنوان مدیر اداره نظارت، او را در این کار یاری می کردند. این تیم فرهنگی در این دوره فضایی جدید در سینما ایجاد کردند و ریل‌گذاری متفاوتی از گذشتگان در پیش گرفتند. مسیر جدید به‌ صورت مشخص به سینمای هنری و معناگرا بها می‌داد. البته در همین زمان چهره‌های پرمخاطبی همچون ناصر ملک‌مطیعی و محمدعلی فردین امکان ادامه فعالیت در این فضا پیدا نکردند.

چهار سال از پایان جنگ تحمیلی گذشته بود و دولت آیت الله هاشمی رفسنجانی آرام آرام خود را آماده تغییر فضای فرهنگی جامعه می کرد تغییری که ساختمان میدان بهارستان به عنوان قلب تپنده آن عمل می کرد. در چنین فضایی وزارت فرهنگ و ارشاد خاتمی برای کتاب‌ های روشنفکران و نویسندگان مشهوری که سال‌ ها کنج عزلت گزیده بودند، مجوز صادر کرد. به بسیاری از فیلم ها جواز ساخت و اجازه اکران داد و بالاخره توانست موسیقی را به عرصه عمومی بازگرداند. همچنین در این دوره سینما بازسازی شد و گام‌های بلندی به طرف عرصه بین‌المللی برداشت اما میراث مهم آن دوران سینما، وابسته بودن بودن از تولید تا بازاریابی و نمایش به دولت بود.

چنین اتفاق هایی سبب شد تا رویکردی تازه از نگاه به فرهنگ را نمایندگی کند؛ رویکردی که وقتی با چاشنی سخنرانی وزیر همراه می شد و عده ای دلواپس را نگران و دل آزرده می کرد.

در همین زمان حسین شریعتمداری که یکی از اعضای کمیسیون ویژه بررسی «تهاجم فرهنگی» در شورای عالی امنیت بود در جلسه های که با خاتمی داشت هشدارهایی از پیامدها و تبعات شیوه مدیریت فرهنگی او و دولت آیت الله هاشمی می داد که این جلسه ها خیلی زود به صحنه مباحثه 2 جریان فکری در مدیریت فرهنگی کشور تبدیل شد.

سرانجام فشارهایی که بر خاتمی وارد شد وی را مصمم کرد تا در سوم خرداد 1371 نامه ای به آیت الله هاشمی رفسنجانی رییس جمهوری وقت بنویسد و از وزارت فرهنگ و ارشاد استعفا دهد. هرچند در 27 تیرماه روزنامه‌های چپ و راست هر یک با ادبیات مخصوص به خود، ضمن چاپ متن استعفا، از پذیرفته شدن آن خبر دادند اما هنگامی که در سوم مرداد همان سال، خاتمی برای خداحافظی با ارشاد در مراسم تالار وحدت حضور پیدا کرد، صدها تن از اهالی فرهنگ از این رفتن غبطه خوردند.

خاتمی به کتابخانه ملی رفت تا به پژوهش و تحقیق بپردازد اما پنج سال بعد خود را در قامت رییس دولت اصلاحات دید.

**علی لاریجانی(1372–1371)
علی لاریجانی متولد 1336خورشیدی در نجف و دانش آموخته دکتری فلسفه از دانشگاه تهران است. وی در سال ‌های 1360 و 1361 به عنوان رییس واحد مرکزی خبر سازمان صدا و سیما منصوب شد و سال ‌های 1361 تا 1370 معاونت وزارت کار و امور اجتماعی، معاونت پست، تلگراف و تلفن، معاونت وزارت سپاه و جانشین ستاد کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را عهده دار بود و پس از استعفای پر حرف و حدیث و حاشیه دار سیدمحمد خاتمی در 1371 سکان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را در دست گرفت که مهم‌ترین اقدام وی در این دوران وزارت یک ساله‌ برگزاری جشنواره مطبوعات بود.

در این دوره مهدی فرید زاده، سمت معاونت امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را در دست گرفت.

لاریجانی با حکم مقام معظم رهبری آیت الله سیدعلی خامنه ای به عنوان رییس سازمان صدا و سیمای منصوب شد و تا 1383مدیریت این سازمان را به عهده داشت. وی که به ‌عنوان نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی مشغول فعالیت بود از 1384 و با آغاز به کار دولت نهم، دبیر شورای عالی امنیت ملی شد اما در 28 مهر 1386 از این سمت استعفا کرد. وی هم اکنون رییس مجلس شورای اسلامی است.

**سیدمصطفی میرسلیم(1376–1372)
سیدمصطفی میرسلیم متولد 1326خورشیدی در تهران و دانش آموخته مهندسی مکانیک زا دانشگاه پواتیه فرانسه است. وی از 1358 تا 1361 معاونت سیاسی اجتماعی وزیر کشور را بر عهده داشت. از اعضای حزب جمهوری اسلامی بود که به پیشنهاد بنی‌صدر برای نخست وزیری به مجلس معرفی شد اما با نخست وزیری وی موافقت نشد. پس از آن از 1361 تا 1368سرپرست نهاد ریاست جمهوری و مشاور عالی رییس جمهوری و از 1368 تا 1372 مشاور رییس‌جمهوری در امور تحقیقات برعهده داشت.

پس از رفتن علی لاریجانی به صدا و سیما عهده دار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت آیت الله هاشمی شد تا رییس دولت با داشتن سه وزیر در این وزارتخانه رکوردار شود و میرسلیم نیز عزم خود را جزم کرده بود تا با «تهاجم فرهنگی» مقابله کند که ارتباط چندانی با پیشینه تحصیلی اش نداشت.

در این دوره فرید زاده که در شغل خود باقی مانده بود نتوانست فشارهایی که بر او وارد می شد را تحمل کند و در 1374استعفا کرد و عزت‌الله ضرغامی معاون امور سینمایی این وزارتخانه شد. وی سخت گیری های نظارتی شدیدی بر سینما داشت و شورای تصویب فیلمنامه که از ابتدای دهه 60 کار خود را آغاز کرده بود به راحتی هر فیلمنامه‌ای را تایید نمی‌کرد. در این زمان فیلم‌ها باید پروانه ساخت می‌گرفتند و در آخرین مرحله، اخذ پروانه نمایش برای اکران عمومی الزامی بود.

به گواه بسیاری از هنرمندان در این دوره بیشتر فیلم‌های دفاع مقدسی تولید شد و ابراهیم حاتمی‌کیا و علی ملاقلی‌پور هر یک با 2 فیلم در جشنواره فیلم فجر با موضوع دفاع مقدس حاضر شدند.

در دوره وزارت میرسلیم سانسور و محدودیت‌های فرهنگی و هنری به اوج خود رسید و در زمینه چاپ کتاب کلمه های زیادی حذف و سانسور می شد به نحوی که احمد بیگدلی، نویسنده برگزیده جایزه کتاب سال ایران 1385آغاز سانسور کتاب را از دوره میرسلیم می‌داند.

در زمان سکانداری میرسلیم مهندس بر حوزه فرهنگ، سینما در وضعیتی متفاوت تر نسبت به گذشته قرار گرفت، به این معنا که با کناره گیری فخرالدین انوار از معاونت سینمایی کشور و سیدمحمد بهشتی از مسوولیت بنیاد سینمایی فارابی در همان سال، نظارت بر تولیدات سینمایی کشور بسیار گسترده تر شد. توجه معاونت جدید سینمایی به بعد نظارتی بیشتر شد وعده ای از اهالی سینما، مسوولان ارشاد را به سانسورچی و مخالف آزادی بیان و داشتن نگاه غیر هنری دانستند و در همین ارتباط 123هنرمند نامه ای اعتراض آمیز به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نوشتند.

شاید همین نگاه به عرصه سینما باعث شد تا سینماگران که قبل ترها حتی گوشه چشمی هم به عرصه سیاست نداشتند این بار چشم تیزبین خود را متوجه این حوزه کردند و با آغاز فعالیت های انتخاباتی وزیر فرهنگ پیشین یعنی سیدمحمد خاتمی، عزم خود را جزم کرد تا بخشی از سیاست شود و به این ترتیب از خاتمی حمایت کردند. البته میرسلیم که فکر می‌ کرد علی اکبر ناطق نوری به پیروزی می‌رسد، به هنرمندان هشدار داد پس از انتخابات «از حمایت عام رییس جمهور منتخب» محروم خواهند شد اما انتخابات دوم خرداد پایانی بر وزارت میرسلیم بود.

میرسلیم عضو هیات علمی مهندسی مکانیک دانشگاه امیرکبیر و مؤسس و رییس نخستین مرکز تحقیقات موتور ایران و ناظر عالی طراحی و ساخت نخستین موتور پایه گازسوز موتور ملی ایران و هم اکنون عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و رییس شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی است.

**عطاءالله مهاجرانی(1379–1376)
عطاءالله مهاجرانی متولد 1333خورشیدی در اراک و دانش آموخته دکتری تاریخ از دانشگاه تهران است. وی نماینده شیراز در دوره اول مجلس شورای اسلامی، معاون پارلمانی نخست‌ وزیر در دوران میر حسین موسوی و معاون پارلمانی آیت الله هاشمی فسنجانی رییس جمهوری بود.

سید محمد خاتمی با پیروزی در انتخابات 1396 خورشیدی، عطاءالله مهاجرانی را به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد. در همین موقع واکنش های زیادی در مجلس و نیز در مطبوعات کشور نسبت به این موضوع نشان داده شد اما مهاجرانی با رای شکننده به ریاست این وزارتخانه رسید اما این شروع، نشان از آینده جنجالی در این حوزه داشت.

مهاجرانی در مصاحبه با خبرنگاران و رسانه ها خط مشی و برنامه های وزارتخانه خود را بر چهار مبنای قانون اساسی، وصیتنامه امام خمینی (ره)، برنامه پنج ساله دوم توسعه و برنامه کلان سیدمحمد خاتمی رییس جمهوری اعلام کرد.

مهاجرانی با سکانداری وزارت فرهنگ به مطبوعات آزادی بیشتری داد. هرچند عده ای این کار را تحسین کردند و از مظاهر دموکراسی دانستند و گروهی آن را ناخوشایند و زمینه ساز حمله به آرمان‌های انقلاب تلقی کردند. از این دوران به عنوان دوران شکوفایی روزنامه های دوم خردادی یاد می شود البته تعدادی از این روزنامه ها نیز توقیف شدند.

کتابهایی که در دوره وزارت مصطفی میرسلیم اجازه چاپ مجدد نداشتند، در این دوره بدون هیچ مشکل خاصی به چاپ رسیدند و وزیر ارشاد در یک اعلام عمومی گفت که کتابهایی که برای بار اول از ارشاد مجوز چاپ دریافت کردند، ‌دیگر نیازی به مراجعه دوباره برای دریافت مجوز ندارند.

این کار سبب شد تا کتاب هایی چون رمان 10جلدی کلیدر، که در دوره میرسلیم به مدت سه سال از چاپ آن ممانعت می شد،‌ فرصت چاپ دوباره بیابند.

در همین زمان معاونت امور سینمایی بر عهده محمد رجبی محقق و پژوهشگر گذاشته شد اما پس از آن در مهرماه 1376سیف اله داد که از سینماگران به نام این عرصه بود، این سمت را در اختیار گرفت. در این دوره تصویب فیلمنامه، درجه بندی فیلم‌ها و شرط حضور تمام فیلم‌ها در جشنواره برای مجوز اکران برداشته شد و جشنواره فیلم فجر تخصصی‌تر دنبال کردند. سیف اله داد معتقد بود حمایت مالی از طرف دولت در تولید فیلم باید به حداقل برسد. در چنین شرایطی فیلم‌های تجاری بسیاری ساخته و روانه اکران شد. فیلم‌هایی که مثلثی‌های عشقی را سوژه خود قرارداده بودند رونق گرفت و توانست گیشه خوبی را از آن خود کند. هرچند در 1379 محمدحسن پزشک این سمت را در اختیار گرفت. در آن دوره زیرساخت‌های لازم برای عدم حمایت کامل از تولید فیلم‌ها توسط دولت فراهم نبود به همین دلیل دوباره حمایت‌ از تولید صورت گرفت.

در همین زمان مجلس پنجم در اختیار جناح راست بود و در 1378خورشیدی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت اصلاحات را استیضاح کرد اما مهاجرانی با نطق دفاعیه ‌اش توانست نظر مثبت نمایندگان را جلب کند و دوباره رای اعتماد بگیرد اما در همین سال عده ای از علما و روحانیون در اعتراض به سیاست های فرهنگی مهاجرانی در حوزه علیمه قم تحصن کردند و یک بار هم در پایان نماز جمعه تهران، مورد ضرب و شتم مخالفانش قرار گرفت و انگشتش شکست.

سرانجام مهاجرانی در 1379 پس از سه سال کشمکش در عرصه فرهنگی از سمت خود استعفا کرد و جای خود را به احمد مسجد جامعی معاون فرهنگی خود داد. مهاجرانی پس از استعفا از وزارت به‌ ریاست مرکز بین‌المللی گفت وگوی تمدن‌ها منصوب شد و پس از مدتی به انگلیس مهاجرت کرد.

**احمد مسجدجامعی)1384–1379(
احمد مسجد جامعی متولد 1335خورشیدی در تهران و درای مدرک کارشناسی ارشد جغرافیای انسانی از دانشگاه تهران است. وی از 1359 تا 1379پست هایی همچون سرپرست واحد مطالعات و تحقیقات علمی، فرهنگی علامه طباطبایی وزارت آموزش و پرورش، دبیر شورای اجتماعی وزارت کشور، مسئول کمیته جوانان ستاد شورای عالی انقلاب فرهنگی، مدیر کل طرح و برنامه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، عضو نخستین هیأت منصفه مطبوعات، رئیس شورای فرهنگ عمومی، قائم مقام وزیر و معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (دولت هفتم) را برعهده داشت.

مسجد جامعی با سابقه طولانی در وزارت ارشاد و به سبب داشتن معاونت در این وزارتخانه بعد از استعفای مهاجرانی از طرف رییس دولت اصلاحات به عنوان وزیر پیشنهادی به مجلس معرفی شد و با گرفتن رای اعتماد آمد تا میراث دار یک دوره پرتنش باشد بلکه بتواند توازن و تعادل میان توقعات جامعه مدنی و فعالان فرهنگی و هنری با انتظارات حاکمیت ایجاد کند.

مسجدجامعی کوشش کرد تا محافظه کارانه تر عمل کند اما این به معنای تعطیل کردن کارهایی که آغاز شده بود، نبود. وی تمام سعی خود را کرد تا نیروهای متخصص در حوزه های مختلف استفاده کند و به توسعه کمی و کیفی فرهنگ و هنر در شهرستان ها توجه کرد.

در این زمان محمدحسن پزشک به دلیل بیماری از سمت خود کناره گیری کرد و محمد مهدی حیدریان معاونت سینمایی را برعهده گرفت. دوران وی تا مهر ماه 1384 ادامه داشت. در این دوره سیاست‌های دوران سیف اله داد ادامه پیدا کرد. یکی از نقاط ضعف مدیریت در این دوران تضعیف مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی بود. این مرکز با انجمن سینمای جوانان ادغام و دوباره تفکیک شد. ادغام و تفکیک این مرکز باعث تضعیف آن و لطمه به سینمای تجربی و نوگرا و کشف استعدادها شد و کارایی مرکز رو به زوال رفت.

مسجدجامعی تعامل خوبی میان ناشران با وزارتخانه ارشاد برقرار کرد و هنوز هم بسیاری از نویسندگان و مترجمان دوران طلایی وزارتخانه ارشاد را دوران تصدی‌گری وی می‌دانند. در این دروه نشریات حوزه کتاب رونق پیدا کرد و سرمایه گذاری های فراوانی انجام گرفت.

با پیروزی محمود احمدی‌نژاد در 1384، مسجدجامعی به مانند دیگر مدیران و معاونان فرهنگی از این وزارتخانه رخت بربست و جای خود را به محمد حسین صفار هرندی داد تا با انتخاب مردم به شورای شهر برود.

ادامه دارد . . .
پژوهش9370**9131
  1. تودی فا   
  2. سیاسی
لطفاً جهت فعال سازی این گزینه وارد حساب کاربری خود شوید   ورود | ثبت نام | مرور اخبار
avatar
جهت دسترسی به تمامی امکانات وب سایت نیاز است وارد حساب کاربری خود شوید درصورتی که هنوز نام کاربری ایجاد نکرده اید از کلید ثبت نام یا جهت ورود بحساب کاربری خود از کلید ورود استفاده نمایید   ورود | ثبت نام | مرور اخبار